गृहनिर्माण संस्थेतील सभासद संख्या मर्यादा — कलम १५४ब-५

बिल्डरने ४८ सदनिकांचा ताबा दिला आहे, पण संस्थेच्या सभासद नोंदवहीत ५१ नावे आहेत. किंवा भूखंडधारक संस्थेला, तिच्या एका भूखंडधारकाने बांधून विकलेल्या सदनिकांच्या खरेदीदारांना सभासद करून घेण्याची विनंती आली आहे. दोन्ही प्रसंगांत एकच प्रश्न उभा राहतो — सहकारी गृहनिर्माण संस्थेत प्रत्यक्षात किती सभासद असू शकतात?

तरतूद काय सांगते

महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम, १९६० मधील कलम १५४ब-५ — विशेषतः गृहनिर्माण संस्थांना लागू असलेल्या प्रकरण तेरा-ब मधील तरतूद — सांगते की, गृहनिर्माण संस्थेत वाटपासाठी उपलब्ध असलेल्या सदनिका किंवा भूखंडांच्या संख्येपेक्षा जास्त व्यक्तींना सभासदत्व देता येणार नाही.

या कलमाला एकच परंतुक आहे. भूखंडधारक सहकारी गृहनिर्माण संस्थेत, मूळ भूखंडधारक सभासदाने प्रचलित नियमांनुसार सदनिका बांधून विकल्या असतील, तर त्या सदनिका खरेदीदारांची संस्था — सहकारी गृहनिर्माण संस्था, कंपनी, संघटना इत्यादी — मूळ भूखंडधारक सभासदाच्या जागी सभासद म्हणून दाखल करून घेता येईल.

प्रत्यक्षात याचा अर्थ काय

ही मर्यादा वाटपासाठी उपलब्ध असलेल्या गाळ्यांच्या संख्येवरून ठरते, कितीजणांना सभासद व्हायचे आहे यावरून नाही. ४८ सदनिका असलेल्या संस्थेत त्या ४८ सदनिकांसाठी ४९ सभासदत्वे ठेवता येत नाहीत. सभासद सदनिका विकून बाहेर पडला तरी ती संख्या बदलत नाही — खरेदीदाराने त्याच सभासदत्वासाठी अर्ज करून ते मिळवावे लागते, आणि त्यासाठी आधी संस्थेची थकबाकी भरलेली असणे आवश्यक आहे.

परंतुक ही सर्वसाधारण सवलत नाही, एका विशिष्ट परिस्थितीपुरती तरतूद आहे. भूखंडधारक संस्थेच्या सभासद असलेल्या भूखंडधारकाने त्या भूखंडावर प्रचलित नियमांनुसार सदनिका बांधून विकल्या असल्यास, त्या खरेदीदारांची संस्था त्या भूखंडधारकाच्या जागी सभासद म्हणून दाखल करून घेता येते — मूळ सभासदाच्या जागी, त्याच्या जोडीला नाही.

तुमच्या समितीने काय करावे

1. 1तुमच्या संस्थेत वाटपासाठी उपलब्ध असलेल्या सदनिका किंवा भूखंडांची संख्या मोजा आणि तीच सभासदत्वाची कमाल मर्यादा मानावी.
2. 2नवीन सभासद अर्ज समितीपुढे ठेवण्यापूर्वी ती संख्या सभासद नोंदवहीशी पडताळून पाहा.
3. 3एखाद्या अर्जामुळे नोंदवही त्या संख्येपलीकडे जात असेल, तर तो अर्ज मंजूर करू नका आणि त्याचे कारण इतिवृत्तात नोंदवा.
4. 4भूखंडधारक संस्थेत, भूखंडधारकाने प्रचलित नियमांनुसार सदनिका बांधून विकल्या असतील, तर खरेदीदारांची संस्था त्या भूखंडधारकाच्या जागी दाखल करून घेता येते, अतिरिक्त सभासद म्हणून नाही. आधीचे सभासदत्व संपुष्टात आणणे ही वेगळी बाब आहे — सभासदाचे सभासदत्व काढून घेणे पाहा.