SocietySeWA Legal Desk
“Always with you on the path of justice.”
Sahakar News Desk · societysewa.in
व्यवस्थापन समिती स्थापन, मुदत पाच वर्षे — कधीपासून सुरू (१५४ब-१९)
Managing committee term of 5 years — when it starts (154B-19)
सोसायटीची निवडणूक होते, निकाल जाहीर होतो आणि नवीन समितीसमोर लगेच दोन व्यावहारिक प्रश्न उभे राहतात: आमची मुदत कोणत्या दिवसापासून मोजायची, आणि मध्येच एखादा सदस्य गेला तर काय करायचे? कायदा दोन्हींची स्पष्ट उत्तरे देतो, आणि तारखा चुकल्यास पुढील निवडणुकीच्या वेळी अडचण येऊ शकते.
तरतूद काय सांगते
कलम १५४ब-१९ मध्ये व्यवस्थापन समिती कशी स्थापन होते आणि ती किती काळ टिकते हे सांगितले आहे. निवडणूक निकाल निवडणूक निर्णय अधिकारी ज्या दिवशी जाहीर करतो, त्या दिवशी समिती स्थापन झाली असे मानले जाते, मात्र समितीच्या संख्याबळाच्या (हे संख्याबळ निबंधक वेळोवेळी ठरवेल त्याप्रमाणे) दोन-तृतीयांशपेक्षा जास्त सदस्य निवडून आलेले असले पाहिजेत. दोन-तृतीयांश काढताना अपूर्णांक येत असेल, तर तो पुढील पूर्ण संख्येपर्यंत वाढवला जातो.
निवडून आलेले सदस्य आणि पदाधिकारी यांची मुदत नव्याने स्थापन झालेल्या समितीच्या "पहिल्या सभेपासून" पाच वर्षे असते. पदाधिकाऱ्यांची मुदत समितीच्या मुदतीबरोबरच चालते. आकस्मिक रिक्त जागा सहयोजनेने (को-ऑप्शनने) भरता येते, आणि सहयोजित सदस्याची मुदतही समितीच्या मुदतीबरोबरच चालते.
व्यवहारात याचा अर्थ
११ सदस्यांची समिती घ्या. ११ चे दोन-तृतीयांश सुमारे ७.३३ येतात आणि अपूर्णांक पुढील पूर्ण संख्येपर्यंत वाढवला जातो, त्यामुळे दोन-तृतीयांशपेक्षा जास्त सदस्य निवडून येण्याची अट ८ सदस्यांवर पूर्ण होते, ७ वर नव्हे. या आधारावर निकाल जाहीर झाल्याच्या दिवशी समिती स्थापन होते. निवडणूक वाद न्यायालयात कसे जातात हे समजण्यासाठी आमचा मतदार यादी वादावरील निकाल हा लेख पहा.
आता मुदत. समजा निकाल १० जानेवारीला जाहीर झाला आणि समितीची पहिली सभा २० जानेवारीला झाली. तर पाच वर्षे २० जानेवारीपासून मोजली जातात, १० जानेवारीपासून नव्हे. पदाधिकाऱ्यांची मुदत समितीच्या मुदतीबरोबर संपते, त्यामुळे अध्यक्ष किंवा सचिवासाठी वेगळे घड्याळ नसते.
एखाद्या सदस्याने राजीनामा दिल्यास किंवा जागा रिक्त झाल्यास समिती दुसऱ्या व्यक्तीला सहयोजित करू शकते. त्या व्यक्तीला नवीन पाच वर्षे मिळत नाहीत; मुदत समितीचीच असते.
तुमच्या समितीने काय करावे
- 1निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्याने निकाल ज्या दिवशी जाहीर केला ती तारीख नोंदवा; त्या तारखेपासून समिती स्थापन होते.
- 2पहिल्या सभेसाठी कलमात कोणतीही मुदत ठरवलेली नाही, तरीही ती सभा विनाकारण विलंब न लावता घ्या आणि तिची तारीख इतिवृत्तात स्पष्ट लिहा, कारण पाच वर्षांची मुदत तिथूनच मोजली जाते.
- 3समितीच्या संख्याबळाचे दोन-तृतीयांश काढा आणि अपूर्णांक असल्यास तो पुढील पूर्ण संख्येपर्यंत वाढवा; कलमानुसार दोन-तृतीयांशपेक्षा जास्त सदस्य निवडून येणे आवश्यक आहे हे लक्षात ठेवा.
- 4आकस्मिक रिक्त जागा भरायची ठरवल्यास कलमानुसार ती सहयोजनेने भरता येते; सहयोजित सदस्याची मुदत समितीचीच मुदत आहे अशी इतिवृत्तात नोंद करा.
- 5पहिल्या सभेपासून पाच वर्षांनंतरची तारीख सोसायटीच्या दिनदर्शिकेत नोंदवा, म्हणजे पुढील निवडणुकीचे नियोजन वेळेआधी होईल.
तुमच्या संस्थेसाठी याचा अर्थ
कलम १५४ब-१९ नुसार निकाल जाहीर होताच समिती स्थापन होते व पहिल्या सभेपासून पाच वर्षे चालते; या दोन्ही तारखा सभेच्या इतिवृत्तात स्पष्ट नोंदवून ठेवा.
आपल्या संस्थेत हीच अडचण आहे?
अनुपालन आमच्यावर सोपवा — आणि संस्थेला कायदेशीर संरक्षण द्या.
वार्षिक सर्वसाधारण सभेची कार्यपद्धती, नोटीस व विषयपत्रिका, वैधानिक नोंदवह्या, अभिलेख आणि थकबाकी वसुली — महाराष्ट्रातील गृहनिर्माण संस्थांसाठी आमचे वकील हे काम पाहतात. आपल्या संस्थेची माहिती द्या; आम्ही तिच्यासाठी मोफत अनुपालन आढावा तयार करू.
कोणतेही बंधन नाही. आम्ही २४ तासांत उत्तर देतो.
सध्याच्या कायद्याबाबत सर्वसाधारण मार्गदर्शन म्हणून सोसायटीसेवा न्यूज डेस्कने लिहिलेले. हे शासकीय परिपत्रक किंवा आदेश नाही, आणि कोणत्याही विशिष्ट संस्थेसाठी कायदेशीर सल्लाही नाही.
General information for Maharashtra co-operative housing societies — not legal advice on any specific matter.
SocietySeWA Legal Desk
2 November 2026