सदनिका वाटप सोडत व वाटप प्रमाणपत्र : कलम १५४ब-२६

नवीन गृहनिर्माण संस्थेकडे वाटपासाठी सदनिका असतात आणि प्रत्येक सभासदाला सर्वोत्तम सदनिका हवी असते. कोणत्या सभासदाला कोणती सदनिका मिळेल हे कोण ठरवते, आणि सदनिका आपल्याला वाटप झाली याचा लेखी पुरावा सभासदाला कधी मिळतो? महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियमातील कलम १५४ब-२६ या दोन्ही प्रश्नांचे उत्तर देते.

तरतूद काय सांगते

कलम १५४ब-२६(१) नुसार, विरुद्ध करार असल्याशिवाय, समितीने भूखंड, सदनिका, घरे किंवा इतर निवासी घटकांचे वाटप सभासदांना "काटेकोरपणे चिठ्ठ्यांच्या सोडतीनेच" करावे. ही सोडत अशा सभासदांमध्ये असते ज्यांची सभासद म्हणून नोंदणी अधिनियम, नियम आणि संस्थेच्या रीतसर नोंदणीकृत उपविधींनुसार योग्य आढळली आहे.

कलम १५४ब-२६(२) नुसार, ज्या सभासदाला एखादा घटक वाटप झाला आहे, तो २०१९ च्या अध्यादेशाच्या अंमलबजावणीपूर्वी किंवा नंतर नोंदणीकृत झालेला असो, त्याला संस्थेने वाटप प्रमाणपत्र द्यावे. ते संस्थेच्या शिक्क्यानिशी व स्वाक्षरीनिशी, विहित नमुन्यात आणि विहित अटी व शर्तींवर द्यावे. संस्थेने निश्चित करून कळवलेली सर्व देणी सभासदाने भरल्यावर प्रमाणपत्र तात्काळ द्यावे.

प्रत्यक्षात याचा अर्थ काय

समितीला पसंतीनुसार किंवा खासगी समजुतीने सदनिका वाटता येत नाहीत. समजा दोन सभासदांना एकच सदनिका हवी आहे आणि कोणताही करार वेगळे सांगत नाही. अध्यक्ष आणि सचिव त्यांच्यापैकी एकाची निवड करू शकत नाहीत; वाटप चिठ्ठ्यांच्या सोडतीतूनच झाले पाहिजे. ज्याची नोंदणी योग्य आढळलेली नाही, तो प्रश्न सुटेपर्यंत सोडतीत सहभागी होत नाही.

प्रमाणपत्राचाही हाच क्रम आहे. संस्था आधी देणी निश्चित करून कळवते; सभासदाने ती सर्व भरली की अधिनियमानुसार प्रमाणपत्र तात्काळ द्यावे लागते. सदनिकांच्या संख्येच्या तुलनेत सभासद संख्येच्या मर्यादेसाठी हा लेख पाहा. सदनिका नंतर हस्तांतरित करताना देणी कशी महत्त्वाची ठरतात यासाठी हा लेख पाहा.

तुमच्या समितीने काय करावे

१. सोडतीचे नियोजन करण्यापूर्वी वाटपाबाबत एखादा करार आहे का ते तपासा, कारण करार वेगळे सांगत असल्यास सोडतीचा नियम लागू होत नाही. २. प्रत्येक सभासदाची नोंदणी अधिनियम, नियम आणि उपविधींनुसार योग्य आहे याची खात्री करूनच त्याला सोडतीत घ्या. ३. वाटप फक्त चिठ्ठ्यांच्या सोडतीने करा. चांगली पद्धत म्हणून सोडत कशी घेतली याची लेखी नोंदही ठेवा. ४. देणी निश्चित करून प्रत्येक वाटपधारकाला कळवा; हे लेखी करणे आणि भरणा केल्याची तारीख नोंदवणे ही उपयुक्त पद्धत आहे, कलमाची आवश्यकता नाही. ५. भरणा झाल्यावर संस्थेच्या शिक्क्यानिशी व स्वाक्षरीनिशी, विहित नमुन्यात वाटप प्रमाणपत्र तात्काळ द्या.