SocietySeWA Legal Desk
тАЬAlways with you on the path of justice.тАЭ
Sahakar News Desk ┬╖ societysewa.in
#SayNoToMDR ЁЯСЙ рдЖрддреНрддрд╛рдЪ рдХреГрддреА рдХрд░рд╛: резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ рдбреА-рдбреЗ тАУ рд╕реНрд╡рддрдГрдЪреЗрдЪ рдкреИрд╕реЗ рдЧреЛрд│рд╛ рдХрд░рд╛рдпрд▓рд╛ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрд▓рд╛ рд╢реБрд▓реНрдХ!
#SayNoToMDR ЁЯСЙ Act Now: D-Day 15 October тАУ Your Society Will Pay to Collect Its Own Money
FAQs on MDR on Select UPI (P2M) Transactions ┬╖ 2026-09-15
ЁЯСЙ #SayNoToMDR тАФ рднрд╛рд░рддрд╛рдЪрд╛ рдЕрднрд┐рдорд╛рдиреА рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХ рдореНрд╣рдгреВрди, рдПрдХрд╛ рдЯреЕрдкрдордзреНрдпреЗ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛
- 1рдЦрд╛рд▓реАрд▓ рд╕реЛрдиреЗрд░реА тАЬтЬЙя╕П рдЖрддреНрддрд╛ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛тАЭ рдмрдЯрдг рджрд╛рдмрд╛.
- 2рддреБрдордЪреЗ Gmail (рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдИрдореЗрд▓ рдЕреЕрдк) рдЙрдШрдбреЗрд▓ тАФ To, Cc, рд╡рд┐рд╖рдп рдЖрдгрд┐ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдордЬрдХреВрд░ рдЖрдзреАрдЪ рднрд░рд▓реЗрд▓рд╛ рдЕрд╕реЗрд▓. рдХрд╛рд╣реАрд╣реА рдЯрд╛рдЗрдк рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдХреЙрдкреА рдХрд░рд╛рдпрдЪреА рдЧрд░рдЬ рдирд╛рд╣реА.
- 3рдлрдХреНрдд рдИрдореЗрд▓рдЪреНрдпрд╛ рд╢реЗрд╡рдЯреА рддреБрдордЪреЗ рдирд╛рд╡, рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА рд╡ рд╢рд╣рд░ рд▓рд┐рд╣рд╛ рдЖрдгрд┐ Send рджрд╛рдмрд╛. рейреж рд╕реЗрдХрдВрджрд╛рдд рдХрд╛рдо рдкреВрд░реНрдг.
рдЖрдкреЛрдЖрдк рднрд░рд▓реЗ рдЬрд╛рдИрд▓:
рддреБрдореНрд╣реА рдлрдХреНрдд рд╢реЗрд╡рдЯреА рдирд╛рд╡, рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА рд╡ рд╢рд╣рд░ рд▓рд┐рд╣рд╛ рдЖрдгрд┐ Send рджрд╛рдмрд╛.
рдкреНрд░рддрд┐ (To): secy-coop@gov.in, cgmdpssco@rbi.org.in
рдкреНрд░рдд (Cc): corporate.communications@npci.org.in, support@societysewa.in
рдИрдореЗрд▓ рдЕреЕрдк рдЙрдШрдбрдд рдирд╛рд╣реА? рддреНрдпрд╛рдРрд╡рдЬреА рдХреЙрдкреА рдХрд░рд╛:
рддреБрдордЪреНрдпрд╛ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрд╕реЛрдмрдд рд╢реЗрдЕрд░ рдХрд░рд╛
резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░рдкрд╛рд╕реВрди рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрд▓рд╛ рд╣реЛрдгрд╛рд▒реНрдпрд╛ рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ UPI рдкреЗрдореЗрдВрдЯрд╡рд░ реж.рек% рд╢реБрд▓реНрдХ рд▓рд╛рдЧреВ рд╢рдХрддреЗ. рд╕рд╡рд▓рддреАрдВрдЪреНрдпрд╛ рдпрд╛рджреАрдд рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдЪрд╛ рдЙрд▓реНрд▓реЗрдЦрдЪ рдирд╛рд╣реА. резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░рдкреВрд░реНрд╡реА рдИрдореЗрд▓ рдХрд░рд╛.
рд╣реА рдореЛрд╣реАрдо рдХрд╛? рдЧреЗрд▓реНрдпрд╛ рдХрд╛рд╣реА рдЖрдард╡рдбреНрдпрд╛рдВрдд рдЕрдиреЗрдХ рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛ рдЖрдгрд┐ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрдиреА рдирд╡реАрди UPI MDR рдЖрдгрд┐ рддреНрдпрд╛рдЪрд╛ рддреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ рдирд┐рдзреАрд╡рд░ рд╣реЛрдгрд╛рд░рд╛ рдкрд░рд┐рдгрд╛рдо рдпрд╛рдмрджреНрджрд▓ SocietySeWA рдХрдбреЗ рдЪреМрдХрд╢реА рдХреЗрд▓реА. рддреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╡рд┐рдирдВрддреАрд╡рд░реВрдирдЪ, рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреНрдпрд╛рдВрдЪрд╛ рдкреИрд╕рд╛ MDR рдкрд╛рд╕реВрди рд╡рд╛рдЪрд╡рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрдореНрд╣реА рд╣реА рд╕рд╛рд░реНрд╡рдЬрдирд┐рдХ рдореЛрд╣реАрдо рд░рд╛рдмрд╡рдд рдЖрд╣реЛрдд. #SayNoToMDR #рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪрд╛_рдкреИрд╕рд╛_рд╡рд╛рдЪрд╡рд╛
ЁЯУД рдлрдХреНрдд рдЖрдордЪреНрдпрд╛рд╡рд░ рд╡рд┐рд╢реНрд╡рд╛рд╕ рдареЗрд╡реВ рдирдХрд╛. рдЕрдзрд┐рдХреГрдд рд░рд╛рдЬрдкрддреНрд░ рдЕрдзрд┐рд╕реВрдЪрдирд╛ S.O. 5067(E) рдЖрдгрд┐ рд╡рд┐рддреНрдд рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдпрд╛рдЪреЗ MDR рдмрд╛рдмрддрдЪреЗ FAQs рд╕реНрд╡рддрдГ рд╡рд╛рдЪрд╛ тАФ рд╕рд░реНрд╡ рдЕрдзрд┐рдХреГрдд рдХрд╛рдЧрджрдкрддреНрд░рд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд▓рд┐рдВрдХ рдЦрд╛рд▓реА рджрд┐рд▓реНрдпрд╛ рдЖрд╣реЗрдд.
рджрд░ рдорд╣рд┐рдиреНрдпрд╛рд▓рд╛ рддреБрдореНрд╣реА рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪреЗ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ UPI рдиреЗ рднрд░рддрд╛. рддреЗ рд╕реЛрдкреЗ рдЖрд╣реЗ, рдкрд╛рд░рджрд░реНрд╢рдХ рдЖрд╣реЗ. рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛рд▓рд╛ рдиреЗрдордХреЗ рд╣реЗрдЪ рдЕрдкреЗрдХреНрд╖рд┐рдд рдЖрд╣реЗ.
рдЖрддрд╛ рддреНрдпрд╛рдЪ рдкреЗрдореЗрдВрдЯрд╡рд░ рдмрдБрдХреЗрдЪреЗ рдирд╡реЗ рд╢реБрд▓реНрдХ рд▓рд╛рдЧрдгрд╛рд░ рдЖрд╣реЗ, рдЖрдгрд┐ рд╕рд╡рд▓рддреАрдВрдЪреНрдпрд╛ рдпрд╛рджреАрддреВрди рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдирд╛ рд╡рдЧрд│рд▓реЗ рдЧреЗрд▓реЗ рдЖрд╣реЗ. рд╢реЗрд╡рдЯреА рд╣реЗ рд╢реБрд▓реНрдХ рднрд░рдгрд╛рд░ рддреБрдореНрд╣реАрдЪ, рдлреНрд▓реЕрдЯ-рдорд╛рд▓рдХ.
резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░рдкрд╛рд╕реВрди рдХрд╛рдп рдмрджрд▓рдгрд╛рд░?
резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ реирежреирем рдкрд╛рд╕реВрди рдмрдБрдХрд╛ рдЖрдгрд┐ рдкреЗрдореЗрдВрдЯ рд╕реЗрд╡рд╛-рдкреНрд░рджрд╛рддреЗ "рдорд░реНрдЪрдВрдЯреНрд╕"рдирд╛ (P2M) рдХреЗрд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ тВ╣реи,режрежреж рдкреЗрдХреНрд╖рд╛ рдЬрд╛рд╕реНрдд UPI рдкреЗрдореЗрдВрдЯрд╡рд░ реж.рек% Merchant Discount Rate (MDR) рдХрд╛рдкрддреАрд▓. тВ╣ренрел,режрежреж рд╡ рддреНрдпрд╛рдкреБрдвреАрд▓ рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рд╛рд╡рд░ рдХрдорд╛рд▓ рдорд░реНрдпрд╛рджрд╛ тВ╣рейрежреж рдЖрд╣реЗ. тВ╣реи,режрежреж рдкрд░реНрдпрдВрддрдЪреА рдкреЗрдореЗрдВрдЯреНрд╕ рдореЛрдлрдд рд░рд╛рд╣рддреАрд▓.
рд╡рд┐рддреНрдд рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ (Department of Financial Services) рджрд┐. резрел.режреп.реирежреирем рдЪреНрдпрд╛ FAQs рдордзреНрдпреЗ рд╡реАрдЬ, рдорд╣рд╛рдкрд╛рд▓рд┐рдХреЗрдЪреЗ рдкрд╛рдгреА, рдЧреЕрд╕, рд╡рд┐рдорд╛, рдЗрдВрдзрди, рд░реЗрд▓реНрд╡реЗ, рджреВрд░рд╕рдВрдЪрд╛рд░ рдЖрдгрд┐ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдпрд╛рдВрдирд╛ рд╢реВрдиреНрдп рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдлрдХреНрдд тВ╣рел рд╢реБрд▓реНрдХ рджрд┐рд▓реЗ рдЖрд╣реЗ.
рд╕рд╣рдХрд╛рд░реА рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдЪрд╛ рддреНрдпрд╛рдд рдХреБрдареЗрд╣реА рдЙрд▓реНрд▓реЗрдЦ рдирд╛рд╣реА. рддреНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪрд╛ UPI QR рдЖрдкреЛрдЖрдк реж.рек% рдЪреНрдпрд╛ рдЧрдЯрд╛рдд рдЬрд╛рддреЛ.
рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рд▓рд╛ рдпрд╛рдЪрд╛ рдлрдЯрдХрд╛ рдХрд╛?
рд╣реЗ рд╢реБрд▓реНрдХ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА рдкреЗрдореЗрдВрдЯ рдХрд░рдгрд╛рд▒реНрдпрд╛ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рд╡рд░ рдЯрд╛рдХреВ рд╢рдХрдд рдирд╛рд╣реА (FAQ Q.34). рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рддреЗ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪреНрдпрд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдпрд┐рдХ рдирд┐рдзреАрддреВрди рдЬрд╛рдгрд╛рд░, рдореНрд╣рдгрдЬреЗрдЪ рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╕реНрд╡рддрдГрдЪреНрдпрд╛ рдЦрд┐рд╢рд╛рддреВрди. рддрд░реАрд╣реА рддреНрдпрд╛рдЪ FAQs рдордзреНрдпреЗ (Q.15) рдЧреНрд░рд╛рд╣рдХрд╛рдВрд╡рд░ рд╢реБрд▓реНрдХ рд▓рд╛рд╡рд▓реЗ рдЬрд╛рдгрд╛рд░ рдирд╛рд╣реА рдЕрд╕реЗ рдЖрд╢реНрд╡рд╛рд╕рди рдЖрд╣реЗ. рдлреНрд▓реЕрдЯ-рдорд╛рд▓рдХ рд╣рд╛рдЪ рдЧреНрд░рд╛рд╣рдХ рдЖрд╣реЗ.
рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рджреБрдХрд╛рди рдирд╡реНрд╣реЗ. рддрд┐рд▓рд╛ рдирдлрд╛ рдирд╕рддреЛ. рддреА рдЙрдкрд╡рд┐рдзреАрдиреБрд╕рд╛рд░ рдард░рд▓реЗрд▓реЗ рд╢реБрд▓реНрдХ (рдорд╛рд▓рдорддреНрддрд╛ рдХрд░, рдкрд╛рдгреА, рд╕рд╛рдорд╛рдпрд┐рдХ рд╡реАрдЬ, рджреБрд░реБрд╕реНрддреА, рд╕рд┐рдВрдХрд┐рдВрдЧ рдлрдВрдб) рдЧреЛрд│рд╛ рдХрд░рддреЗ рдЖрдгрд┐ рддреНрдпрд╛рдЪ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрд╕рд╛рдареА рдЦрд░реНрдЪ рдХрд░рддреЗ.
рддреБрдордЪреНрдпрд╛ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ рдмрд┐рд▓рд╛рддреАрд▓ рдмрд░рд╛рдЪ рднрд╛рдЧ рдорд╣рд╛рдкрд╛рд▓рд┐рдХрд╛ рдХрд░, рдкрд╛рдгреА рдЖрдгрд┐ рд╡реАрдЬ рдпрд╛рдВрдЪрд╛ рдЕрд╕рддреЛ. рд╣реЗ рдереЗрдЯ рднрд░рд▓реЗ рддрд░ рд╢реБрд▓реНрдХ рд╢реВрдиреНрдп рдХрд┐рдВрд╡рд╛ тВ╣рел. рддреЛрдЪ рдкреИрд╕рд╛ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдорд╛рд░реНрдлрдд рдЧреЗрд▓рд╛ рдХреА реж.рек%.
- тАвтВ╣рек,режрежреж рдЪреЗ рдорд╛рд╕рд┐рдХ рдмрд┐рд▓: рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рдкреЗрдореЗрдВрдЯрд▓рд╛ тВ╣резрем.
- тАвтВ╣резреж,режрежреж рдЪреЗ рдмрд┐рд▓: тВ╣рекреж, рддрд░ рдпреБрдЯрд┐рд▓рд┐рдЯреАрд▓рд╛ рдлрдХреНрдд тВ╣рел.
- тАвтВ╣рек,режрежреж рдЪреЗ рдмрд┐рд▓ UPI рдиреЗ рднрд░рдгрд╛рд░реА рез,реирежреж рдлреНрд▓реЕрдЯрдЪреА рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА: рджреБрд░реБрд╕реНрддреА рд╡ рд╕рд┐рдВрдХрд┐рдВрдЧ рдлрдВрдбрд╛рддреВрди рд╡рд░реНрд╖рд╛рд▓рд╛ рд╕реБрдорд╛рд░реЗ тВ╣реи.рей рд▓рд╛рдЦ рдЧрдорд╛рд╡рддреЗ.
рдЖрдгрдЦреА рдПрдХ рдзреЛрдХрд╛ рдЖрд╣реЗ. рдХрдорд┐рдЯреНрдпрд╛ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрдирд╛ рдкреБрдиреНрд╣рд╛ рдЪреЗрдХ рдЖрдгрд┐ рд░реЛрдЦреАрдХрдбреЗ рд╡рд│рд╡реВ рд╢рдХрддрд╛рдд. рд╣реЗ рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЕрдЧрджреА рдЙрд▓рдЯ рдЖрд╣реЗ.
GST рд╕реВрдЯ рджреЗрддреЛ, рдордЧ MDR рдХрд╛ рдирд╛рд╣реА?
рд╕рд░рдХрд╛рд░рдиреЗ рд╣реЗ рддрддреНрддреНрд╡ рдЖрдзреАрдЪ рдорд╛рдиреНрдп рдХреЗрд▓реЗ рдЖрд╣реЗ. GST рдордзреНрдпреЗ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрдЪреЗ рджрд░рдорд╣рд╛ рдкреНрд░рддрд┐ рд╕рджрд╕реНрдп тВ╣рен,релрежреж рдкрд░реНрдпрдВрддрдЪреЗ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ рдпреЛрдЧрджрд╛рди рдХрд░рдореБрдХреНрдд рдЖрд╣реЗ (Notification 12/2017-Central Tax (Rate), Sl. No. 77(c); Circular 109/28/2019-GST).
GST рд╣реА рд░рдХреНрдХрдо рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╕рд╛рдпрд┐рдХ рдорд╛рдирдд рдирд╕реЗрд▓, рддрд░ MDR рдиреЗрд╣реА рдорд╛рдиреВ рдирдпреЗ.
рд╕реНрд╡рддрдГ рддрдкрд╛рд╕рд╛: рдЕрдзрд┐рдХреГрдд рдХрд╛рдЧрджрдкрддреНрд░реЗ
- тАврд░рд╛рдЬрдкрддреНрд░ рдЕрдзрд┐рд╕реВрдЪрдирд╛ S.O. 5067(E), рджрд┐. резрек.режреп.реирежреирем тАУ рд╡рд┐рддреНрдд рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп: UPI рдлрдХреНрдд тВ╣реи,режрежреж рдкрд░реНрдпрдВрддрдЪ рд╢реБрд▓реНрдХрдореБрдХреНрдд рдареЗрд╡рддреЗ.
- тАврд╡рд┐рддреНрдд рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдпрд╛рдЪреЗ MDR рдмрд╛рдмрддрдЪреЗ FAQs, рджрд┐. резрел.режреп.реирежреирем: рдкрд╣рд╛ Q.3 (тВ╣реи,режрежреж рд╡рд░ реж.рек%), Q.15 (рдЧреНрд░рд╛рд╣рдХрд╛рдВрд╡рд░ рд╢реБрд▓реНрдХ рдирд╛рд╣реА), Q.34 (рд╢реБрд▓реНрдХ рдкреЗрдореЗрдВрдЯ рдХрд░рдгрд╛рд▒реНрдпрд╛рд╡рд░ рдЯрд╛рдХрддрд╛ рдпреЗрдд рдирд╛рд╣реА) рдЖрдгрд┐ Q.41 (рдпреБрдЯрд┐рд▓рд┐рдЯреАрд╕рд╛рдареА тВ╣рел). рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдЪрд╛ рдХреБрдареЗрд╣реА рдЙрд▓реНрд▓реЗрдЦ рдирд╛рд╣реА.
- тАвGST рдкрд░рд┐рдкрддреНрд░рдХ рдХреНрд░. 109/28/2019-GST, рджрд┐. реиреи.режрен.реирежрезреп: рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрдЪреЗ рджрд░рдорд╣рд╛ тВ╣рен,релрежреж рдкрд░реНрдпрдВрддрдЪреЗ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ GST рдордзреВрди рдореБрдХреНрдд.
рдЖрдореНрд╣реА рдХрд╛рдп рдХреЗрд▓реЗ?
рен рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ реирежреирем рд░реЛрдЬреА Expert Jurist LLP рдиреЗ SocietySeWA рдорд╛рд░реНрдлрдд рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рдЧреГрд╣ рд╡ рд╕рд╣рдХрд╛рд░ рдордВрддреНрд░реА рд╢реНрд░реА. рдЕрдорд┐рдд рд╢рд╛рд╣ (рд╕рд╣рдХрд╛рд░ рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп), рд╡рд┐рддреНрдд рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдпрд╛рдЪрд╛ Department of Financial Services, Reserve Bank of India (Dept of Payment & Settlement Systems), NPCI рдЖрдгрд┐ рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ рд╕рд╣рдХрд╛рд░ рд╡рд┐рднрд╛рдЧ рдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛рдХрдбреЗ рдФрдкрдЪрд╛рд░рд┐рдХ рдирд┐рд╡реЗрджрди рд╕рд╛рджрд░ рдХреЗрд▓реЗ.
рдЖрдореНрд╣реА рдЖрджрд░рдкреВрд░реНрд╡рдХ рддреАрди рдорд╛рдЧрдгреНрдпрд╛ рдХреЗрд▓реНрдпрд╛ рдЖрд╣реЗрдд:
- 1рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ рд╕рдВрдХрд▓рдирд╛рд▓рд╛ MDR рдордзреВрди рд╕реВрдЯ рджреНрдпрд╛рд╡реА; рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдХрд┐рдорд╛рди
- 2рдкреНрд░рддрд┐ рд╕рджрд╕реНрдп рджрд░рдорд╣рд╛ тВ╣рен,релрежреж рдкрд░реНрдпрдВрдд MDR рд╢реВрдиреНрдп (GST рдмрд░реЛрдмрд░ рд╕рдорд╛рдирддрд╛) рдЖрдгрд┐ рддреНрдпрд╛рд╡рд░реАрд▓ рд░рдХрдореЗрд╕рд╛рдареА рдпреБрдЯрд┐рд▓рд┐рдЯреАрд╕рд╛рд░рдЦрд╛ тВ╣рел рдЪрд╛ рдПрдХрд░рдХрдореА рджрд░.
- 3рдирд┐рд░реНрдгрдп рд╣реЛрдИрдкрд░реНрдпрдВрдд рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреНрдпрд╛рдВрд╕рд╛рдареА рд╣реЗ рд╢реБрд▓реНрдХ рдкреБрдвреЗ рдврдХрд▓рд╛рд╡реЗ.
рдЖрддрд╛ рддреБрдордЪреА рд╡реЗрд│
рдПрдХ рдкрддреНрд░ рд╣реА рд╡рд┐рдирдВрддреА рдЕрд╕рддреЗ. рджрд╣рд╛ рд╣рдЬрд╛рд░ рдИрдореЗрд▓ рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рдЖрд╡рд╛рдЬ.
рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рд╕рджрд╕реНрдп. рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рдХрдорд┐рдЯреА. рдЖрдЬрдЪ рдИрдореЗрд▓ рдХрд░рд╛, резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░рдкреВрд░реНрд╡реА.
рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рд╕реЛрдкрд╛ рдорд╛рд░реНрдЧ: рдпрд╛ рдкрд╛рдирд╛рд╡рд░реАрд▓ тЬЙя╕П рдЖрддреНрддрд╛ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛ рдмрдЯрдг рджрд╛рдмрд╛ тАФ рддреБрдордЪрд╛ рдИрдореЗрд▓ рддрдпрд╛рд░ рдЙрдШрдбреЗрд▓. рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЦрд╛рд▓реАрд▓ рддрдкрд╢реАрд▓ рдХреЙрдкреА рдХрд░рд╛.
- тАврдкреНрд░рддрд┐ (To): secy-coop@gov.in (рд╕рдЪрд┐рд╡, рд╕рд╣рдХрд╛рд░ рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп, рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░) рдЖрдгрд┐ cgmdpssco@rbi.org.in (RBI, Department of Payment & Settlement Systems)
- тАврдкреНрд░рдд (Cc): corporate.communications@npci.org.in (NPCI, UPI рдЪрд╛рд▓рд╡рдгрд╛рд░реА рд╕рдВрд╕реНрдерд╛) рдЖрдгрд┐ support@societysewa.in (рдореНрд╣рдгрдЬреЗ SocietySeWA рд▓рд╛ рдкрд╛рдард┐рдВрдмрд╛ рдореЛрдЬрддрд╛ рдпреЗрдИрд▓ рдЖрдгрд┐ рдкрд╛рдардкреБрд░рд╛рд╡рд╛ рдХрд░рддрд╛ рдпреЗрдИрд▓)
рд╡рд┐рд╖рдп (Subject): рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ рдкреЗрдореЗрдВрдЯрд▓рд╛ UPI MDR рдордзреВрди рд╕реВрдЯ рджреЗрдгреНрдпрд╛рдмрд╛рдмрдд рд╡рд┐рдирдВрддреА
рдЖрджрд░рдгреАрдп рдорд╣реЛрджрдп/рдорд╣реЛрджрдпрд╛,
рднрд╛рд░рддрд╛рдЪрд╛ рдПрдХ рдЕрднрд┐рдорд╛рдиреА рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХ рдЖрдгрд┐ рд╕рд╣рдХрд╛рд░реА рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдереЗрдЪрд╛ рд╕рджрд╕реНрдп рдореНрд╣рдгреВрди рдореА рдорд╛рдЭреЗ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ UPI рдиреЗ рднрд░рддреЛ/рднрд░рддреЗ.
рдЖрдордЪреА рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА рд╣реА рдирдлрд╛ рди рдХрдорд╛рд╡рдгрд╛рд░реА, рдкрд░рд╕реНрдкрд░ рд╕рд╣рдХрд╛рд░реНрдпрд╛рд╡рд░ рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рд╕рдВрд╕реНрдерд╛ рдЖрд╣реЗ. рддреА рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрдХрдбреВрди рдлрдХреНрдд рдЙрдкрд╡рд┐рдзреАрдиреБрд╕рд╛рд░ рдард░рд▓реЗрд▓реЗ рд╢реБрд▓реНрдХ рдШреЗрддреЗ рдЖрдгрд┐ рддреЗ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрд╕рд╛рдареАрдЪ рдЦрд░реНрдЪ рдХрд░рддреЗ. GST рдордзреНрдпреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рд╕рджрд╕реНрдп рджрд░рдорд╣рд╛ тВ╣рен,релрежреж рдкрд░реНрдпрдВрддрдЪреЗ рдпреЛрдЧрджрд╛рди рдЖрдзреАрдЪ рдХрд░рдореБрдХреНрдд рдЖрд╣реЗ, рдХрд╛рд░рдг рд╣реЗ рд╕реНрд╡рд░реВрдк рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╕рд╛рдпрд┐рдХ рдирд╛рд╣реА.
MDR рд▓рд╛рдЧреВ рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛рд╕ рддреЛ рдЖрдордЪреНрдпрд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдпрд┐рдХ рдирд┐рдзреАрддреВрди, рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЦрд┐рд╢рд╛рддреВрди рдЬрд╛рдИрд▓.
рдореНрд╣рдгреВрди рдорд╛рдЭреА рд╡рд┐рдирдВрддреА рдЖрд╣реЗ рдХреА рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ рдкреЗрдореЗрдВрдЯрд▓рд╛ MDR рдордзреВрди рд╕реВрдЯ рджреНрдпрд╛рд╡реА, рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдХрд┐рдорд╛рди GST рдкреНрд░рдорд╛рдгреЗ рд╕рдорд╛рдирддрд╛ рджреНрдпрд╛рд╡реА: рдкреНрд░рддрд┐ рд╕рджрд╕реНрдп рджрд░рдорд╣рд╛ тВ╣рен,релрежреж рдкрд░реНрдпрдВрдд MDR рд╢реВрдиреНрдп рдЖрдгрд┐ рддреНрдпрд╛рд╡рд░реАрд▓ рд░рдХрдореЗрд╕рд╛рдареА тВ╣рел рдЪрд╛ рдПрдХрд░рдХрдореА рджрд░. рддрд╕реЗрдЪ рдирд┐рд░реНрдгрдп рд╣реЛрдИрдкрд░реНрдпрдВрдд рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреНрдпрд╛рдВрд╕рд╛рдареА рд╣реЗ рд╢реБрд▓реНрдХ рдкреБрдвреЗ рдврдХрд▓рд╛рд╡реЗ.
Expert Jurist LLP / SocietySeWA рдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рджрд┐. режрен.резреж.реирежреирем рдЪреНрдпрд╛ рдирд┐рд╡реЗрджрдирд╛рд▓рд╛ рдорд╛рдЭрд╛ рдкрд╛рдард┐рдВрдмрд╛ рдЖрд╣реЗ.
рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╕рд╣реГрджрдп рд╡рд┐рдЪрд╛рд░рд╛рд╕рд╛рдареА рдзрдиреНрдпрд╡рд╛рдж.
рдЖрдкрд▓рд╛/рдЖрдкрд▓реА рдирдореНрд░,, [рддреБрдордЪреЗ рдирд╛рд╡], [рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪреЗ рдирд╛рд╡, рд╢рд╣рд░]
рек рдЭрдЯрдкрдЯ рд╕реВрдЪрдирд╛
- 1рд╕реНрд╡рддрдГрдЪреНрдпрд╛ рд╢рдмреНрджрд╛рдВрдд рдПрдХ рдУрд│ рдЬреЛрдбрд╛. рд╡реИрдпрдХреНрддрд┐рдХ рдИрдореЗрд▓ рд╕реНрдкреЕрдо рдореНрд╣рдгреВрди рдЧрд╛рд│рд▓реЗ рдЬрд╛рдгреНрдпрд╛рдЪреА рд╢рдХреНрдпрддрд╛ рдХрдореА рдЕрд╕рддреЗ.
- 2рдирдореНрд░ рд░рд╛рд╣рд╛. рд╕реМрдЬрдиреНрдп рд╣реАрдЪ рдЖрдкрд▓реА рддрд╛рдХрдж рдЖрд╣реЗ.
- 3рдПрдХрд╛ рд╡реНрдпрдХреНрддреАрдЪрд╛ рдПрдХ рдИрдореЗрд▓. рдШрд░рдЪреЗ рдЖрдгрд┐ рд╢реЗрдЬрд╛рд░реА рдпрд╛рдВрдирд╛рд╣реА рд╕реНрд╡рддрдГрдЪрд╛ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛рдпрд▓рд╛ рд╕рд╛рдВрдЧрд╛.
- 4рдХрдорд┐рдЯреНрдпрд╛рдВрдиреА: рд╣реЗ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪреНрдпрд╛ WhatsApp рдЧреНрд░реБрдкрд╡рд░ рдЯрд╛рдХрд╛ рдЖрдгрд┐ рдиреЛрдЯреАрд╕ рдмреЛрд░реНрдбрд╡рд░ рд▓рд╛рд╡рд╛. рд╣рд╛ рд▓реЗрдЦ рдкреБрдвреЗ рдкрд╛рдард╡рд╛.
рд╢реЗрдЕрд░ рдХрд░рд╛: "рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдореЗрдВрдЯреЗрдирдиреНрд╕ рдмрд┐рд▓рд╛рд╡рд░ резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░рдкрд╛рд╕реВрди реж.рек% UPI рд╢реБрд▓реНрдХ рд▓рд╛рдЧреВ рд╢рдХрддреЗ. рдИрдореЗрд▓ рдХрд░рд╛рдпрд▓рд╛ рджреЛрди рдорд┐рдирд┐рдЯреЗ рдкреБрд░реЗрдд. резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░рдкреВрд░реНрд╡реА рдкрд╛рдард╡рд╛."
рд╢реЗрд╡рдЯрдЪреЗ рд╢рдмреНрдж
рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреНрдпрд╛ рдПрдХрд╛ рдХрд▓реНрдкрдиреЗрд╡рд░ рдЙрднреНрдпрд╛ рдЖрд╣реЗрдд: рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдорд╛рдгрд╕реЗ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдШрд░рд╛рдВрд╕рд╛рдареА рдЖрдкрд▓рд╛ рдкреИрд╕рд╛ рдПрдХрддреНрд░ рдХрд░рддрд╛рдд. рддреЛ рдкреИрд╕рд╛ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдШрд░рд╛рддрдЪ рд░рд╛рд╣реАрд▓, рдпрд╛рдЪреА рдЦрд╛рддреНрд░реА рдХрд░реВрдпрд╛. рдЖрдЬрдЪ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛.
#SayNoToMDR #рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪрд╛_рдкреИрд╕рд╛_рд╡рд╛рдЪрд╡рд╛ тАФ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛ рдЖрдгрд┐ рддреБрдореНрд╣реА рдЬреНрдпрд╛ рдЬреНрдпрд╛ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА WhatsApp рдЧреНрд░реБрдкрдордзреНрдпреЗ рдЖрд╣рд╛рдд рддрд┐рдереЗ рд╣реЗ рдкрд╛рди рд╢реЗрдЕрд░ рдХрд░рд╛.
рд╣рд╛ рд▓реЗрдЦ рдЬрдирдЬрд╛рдЧреГрддреАрд╕рд╛рдареА рдЖрд╣реЗ. MDR рдЪреЗ рджрд░ рд╡рд┐рддреНрдд рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рджрд┐. резрел.режреп.реирежреирем рдЪреНрдпрд╛ FAQs рдордзреАрд▓ рдЖрд╣реЗрдд; рд░реБрдкрдпрд╛рдВрддреАрд▓ рдЙрджрд╛рд╣рд░рдгреЗ рдХреЗрд╡рд│ рд╕реНрдкрд╖реНрдЯреАрдХрд░рдгрд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрд╣реЗрдд.
ЁЯСЙ #SayNoToMDR тАФ рднрд╛рд░рддрд╛рдЪрд╛ рдЕрднрд┐рдорд╛рдиреА рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХ рдореНрд╣рдгреВрди, рдПрдХрд╛ рдЯреЕрдкрдордзреНрдпреЗ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛
- 1рдЦрд╛рд▓реАрд▓ рд╕реЛрдиреЗрд░реА тАЬтЬЙя╕П рдЖрддреНрддрд╛ рдИрдореЗрд▓ рдкрд╛рдард╡рд╛тАЭ рдмрдЯрдг рджрд╛рдмрд╛.
- 2рддреБрдордЪреЗ Gmail (рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдИрдореЗрд▓ рдЕреЕрдк) рдЙрдШрдбреЗрд▓ тАФ To, Cc, рд╡рд┐рд╖рдп рдЖрдгрд┐ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдордЬрдХреВрд░ рдЖрдзреАрдЪ рднрд░рд▓реЗрд▓рд╛ рдЕрд╕реЗрд▓. рдХрд╛рд╣реАрд╣реА рдЯрд╛рдЗрдк рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдХреЙрдкреА рдХрд░рд╛рдпрдЪреА рдЧрд░рдЬ рдирд╛рд╣реА.
- 3рдлрдХреНрдд рдИрдореЗрд▓рдЪреНрдпрд╛ рд╢реЗрд╡рдЯреА рддреБрдордЪреЗ рдирд╛рд╡, рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА рд╡ рд╢рд╣рд░ рд▓рд┐рд╣рд╛ рдЖрдгрд┐ Send рджрд╛рдмрд╛. рейреж рд╕реЗрдХрдВрджрд╛рдд рдХрд╛рдо рдкреВрд░реНрдг.
рдЖрдкреЛрдЖрдк рднрд░рд▓реЗ рдЬрд╛рдИрд▓:
рддреБрдореНрд╣реА рдлрдХреНрдд рд╢реЗрд╡рдЯреА рдирд╛рд╡, рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреА рд╡ рд╢рд╣рд░ рд▓рд┐рд╣рд╛ рдЖрдгрд┐ Send рджрд╛рдмрд╛.
рдкреНрд░рддрд┐ (To): secy-coop@gov.in, cgmdpssco@rbi.org.in
рдкреНрд░рдд (Cc): corporate.communications@npci.org.in, support@societysewa.in
рдИрдореЗрд▓ рдЕреЕрдк рдЙрдШрдбрдд рдирд╛рд╣реА? рддреНрдпрд╛рдРрд╡рдЬреА рдХреЙрдкреА рдХрд░рд╛:
рддреБрдордЪреНрдпрд╛ рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрд╕реЛрдмрдд рд╢реЗрдЕрд░ рдХрд░рд╛
рддреБрдордЪреНрдпрд╛ рд╕рдВрд╕реНрдереЗрд╕рд╛рдареА рдпрд╛рдЪрд╛ рдЕрд░реНрде
резрел рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░рдкрд╛рд╕реВрди рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрдЪреНрдпрд╛ тВ╣реи,режрежреж рд╡рд░реАрд▓ UPI рд╕рдВрдХрд▓рдирд╛рддреВрди реж.рек% рдХрд╛рдкрд▓реЗ рдЬрд╛рддреАрд▓, рдЖрдгрд┐ рддреЗ рд╕рджрд╕реНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдпрд┐рдХ рдирд┐рдзреАрддреВрди рдЬрд╛рддреАрд▓. рдЖрдЬрдЪ рд╕рд╣рдХрд╛рд░ рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп рдЖрдгрд┐ RBI рд▓рд╛ рдИрдореЗрд▓ рдХрд░рд╛; рдкрддреНрддреЗ рдЖрдгрд┐ рддрдпрд╛рд░ рдИрдореЗрд▓ рдпрд╛ рд▓реЗрдЦрд╛рдд рдЖрд╣реЗрдд.
Reported by Ministry of Finance, Department of Financial Services. This report was written independently from that reporting.
рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╕рдВрд╕реНрдереЗрдд рд╣реАрдЪ рдЕрдбрдЪрдг рдЖрд╣реЗ?
рдЕрдиреБрдкрд╛рд▓рди рдЖрдордЪреНрдпрд╛рд╡рд░ рд╕реЛрдкрд╡рд╛ тАФ рдЖрдгрд┐ рд╕рдВрд╕реНрдереЗрд▓рд╛ рдХрд╛рдпрджреЗрд╢реАрд░ рд╕рдВрд░рдХреНрд╖рдг рджреНрдпрд╛.
рд╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ рд╕рд░реНрд╡рд╕рд╛рдзрд╛рд░рдг рд╕рднреЗрдЪреА рдХрд╛рд░реНрдпрдкрджреНрдзрддреА, рдиреЛрдЯреАрд╕ рд╡ рд╡рд┐рд╖рдпрдкрддреНрд░рд┐рдХрд╛, рд╡реИрдзрд╛рдирд┐рдХ рдиреЛрдВрджрд╡рд╣реНрдпрд╛, рдЕрднрд┐рд▓реЗрдЦ рдЖрдгрд┐ рдердХрдмрд╛рдХреА рд╡рд╕реБрд▓реА тАФ рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рд╛рддреАрд▓ рдЧреГрд╣рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрд╕рд╛рдареА рдЖрдордЪреЗ рд╡рдХреАрд▓ рд╣реЗ рдХрд╛рдо рдкрд╛рд╣рддрд╛рдд. рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╕рдВрд╕реНрдереЗрдЪреА рдорд╛рд╣рд┐рддреА рджреНрдпрд╛; рдЖрдореНрд╣реА рддрд┐рдЪреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдореЛрдлрдд рдЕрдиреБрдкрд╛рд▓рди рдЖрдврд╛рд╡рд╛ рддрдпрд╛рд░ рдХрд░реВ.
рдХреЛрдгрддреЗрд╣реА рдмрдВрдзрди рдирд╛рд╣реА. рдЖрдореНрд╣реА реирек рддрд╛рд╕рд╛рдВрдд рдЙрддреНрддрд░ рджреЗрддреЛ.
рд╕реЛрд╕рд╛рдпрдЯреАрд╕реЗрд╡рд╛ рдиреНрдпреВрдЬ рдбреЗрд╕реНрдХрдЪрд╛ рд╡реГрддреНрддрд╛рдВрдд, рдЦрд╛рд▓реА рдирдореВрдж рд╡реГрддреНрддрд╛рдВрдХрдирд╛рд╡рд░реВрди рд╕реНрд╡рддрдВрддреНрд░рдкрдгреЗ рд▓рд┐рд╣рд┐рд▓реЗрд▓рд╛. рд╣реЗ рд╢рд╛рд╕рдХреАрдп рдкрд░рд┐рдкрддреНрд░рдХ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЖрджреЗрд╢ рдирд╛рд╣реА, рдЖрдгрд┐ рдпрд╛ рд╕рдВрд╕реНрдереЗрдЪреЗ рдкрд░рд┐рдкрддреНрд░рдХрд╣реА рдирд╛рд╣реА.
General information for Maharashtra co-operative housing societies тАФ not legal advice on any specific matter.
SocietySeWA Legal Desk
7 October 2026